KANITLANMAMIŞ AKRABALIKLAR, TAZE SAMİMİYETLER

lara

lara3

Bugüne kadar hiçbir fotoğrafımı yırtmadım. Beğenmediğim ya da utandığım fotoğrafları basmayı reddettim; basılmışlarsa da kimsenin bulamayacağı kuytu köşelere sakladım. Kimbilir, belki de basılı fotoğrafların kutsallığına dair saf bir inancım olduğu için. Lara’nın ‘A Series of Reactions’ işini ilk gördüğümde dehşete kapılmamım sebebi de bu olsa gerek.

‘A Series of Reactions’,ilk bakışta birbiriyle ilgisi olmayan, Lara’nın karşısına aynı gün çıkan sekiz buluntu fotoğraftan yola çıkıyor. Neredeyse tüm fotoğraflar farklı insanları belgelemeye yeltenmiş; kimileri yemek davetlerinde, kimileriyse doğa yürüyüşlerinde görülüyor. Seriyi ‘bozan’ fotoğraf ise devasa bir binaya odaklanmış; yapının aksi, hemen yanındaki gölün üzerine düşüyor. Görselleri dizileştiren ortak unsur biçimsel bir özelliğe sahip; tarihe veya konuya değil, her fotoğrafın bir parçasının özenle yırtılmış veya kesilmiş olmasına dayanıyor.

Basılı fotoğraflara en ufak müdahalede bulunamayan biri olarak, fotoğrafı yırtan kişiler hakkında varsayımlarda bulunabiliyorum yalnızca. Eline makası alan biri, fotoğrafta görünür olan bir bilgiyi yok etmek istedi herhalde, diye düşünüyorum. Belki de hedef, istenmeyen bir kişiyi hafızadan silmekti. Ya da fotoğrafı ‘gereksiz’ detaylardan kurtarmak, onu –sözde– mükemmelleştirmekti amaç. Aklıma gelen ihtimallerin hepsi, hafızada bir kesintiye, devamsızlığa işaret ediyor. Buluntu görselleri çıplak bir şekilde, beyaz bir kağıdın üzerine yerleştiren Lara ise, her fotoğrafa özgü yaptığı çizimi orjinalinin yanına iliştiriyor. Soyut yorumların, basit bir yırtıkla sağlanan bellek kaybının üstesinden gelmeye çalıştığını söylemek doğru olmaz. Bu çizimler eksiklikleri deşifre edip onları doldurmanın peşinde değil; tersine, ‘eksiltilmiş’ görselleri iyileştirmeye, belki de kişiselleştirmeyegayret ediyor.

Lara’nın buluntu fotoğraflarla flörtü ‘A Series of Reactions’a mahsus değil. Sanatçı, eskicilerde bulduğu gazetelere, dergilere, fotoğraflara birçok farklı müdahalede bulunuyor: Fotoğrafları üst üste giydirerek kolajlıyor, görselleri kendi çizimleriyle veya fotoğraflarıyla ‘tamamlıyor’, ya da kesik bölümlere metinler yerleştiriyor. Lara’nın stüdyosunda ki defterlerin, dosyaların içinde yaşarken tanıştığım bu görseller, çerçevelenip ‘biricik’ hale getirilmemiş. İğnelerlesiyahpanolaratutturulançalışmalar her an çıkartılabilir, değiştirilebilir hissini uyandırıyor; yan yana gelen seriler müdahaleye açık, bir o kadar da kırılgan hikayeler yaratıyor.

Siyah panolar üzerinde sergileme biçiminin,görsel tarihçi Aby Warburg’un tamamlanmamış projesi ‘Mnemosyne Atlas’a göz kırptığını söylemekmümkün. Warburg’un 1929’daki ölümünden beş sene önce başladığı çalışması, kitaplardan, gazetelerden, günlük hayattan kopyaladığı görsellerikişisel yoruma dayalı akrabalıklara,yeni samimiyetlere göre gruplayıp, tematik kümeler kullanarak sergilemesiyle öne çıkıyordu. Lara, Warburgvari bir tavırla sanat tarihinin çizgiselliğini sarsmayı, kendi içinde yarattığı mantığı kırmayı hedeflemiyor; görsellerle ilişkisi çok daha kişisel. Ama Alman araştırmacınınkine benzer bir takıntıya sahip: ‘Yeni’ görseller yaratmaktan kaçınıp durmadan buluntu görselleri biriktirmesi, eşleştirmesi ve bunları çarpıştırarak yeni hikayeler yaratmakla ilgilenmesi tam da bununla ilişkili.

‘1+1=3’te yer alan, buluntu fotoğraflar veya metinlerden yola çıkan çalışmalar ilk bakışta mesafeli bir arayışa işaret edebilir. Eninde sonunda, künyesiz ve sahipsiz fotoğraflar, mahrem olan anlara güvenli bir uzaklıktan bakmayı kolaylaştırıyor. Ancak, hatıra fotoğraflarının basılmadığı, obje olarak biriktirilmediği bir zamanda, kaybedilmiş, terk edilmiş ya da istenmeyen fotoğrafların yeni hikayelere müdahil olabilmek için hem kişiselleşmeye hem de başka görsellerle ilişkilendirilmeye ihtiyacı var.Lara, aidiyet taşımayan görselleri sahiplenmeye çalışarak hem bu ihtiyaca değinmeye hem de kendi pratiğini sorgulamaya devam ediyor.

Özge Ersoy

paylaş/share...Share on FacebookShare on Google+Pin on PinterestTweet about this on TwitterShare on LinkedIn
Loading...